Inloggen voor leden

Wat is Provoked vulvodynie (PVD)?

PVD is een afkorting van Provoked Vulvodynie en betekent dat de vulva pijn doet als deze aangeraakt en/of gepenetreerd wordt. De vulva vormt de ingang van de vagina en bestaat onder andere uit 2 binnenste en buitenste (schaam)lippen en de clitoris. Kijk voor plaatjes over de anatomie op http://www.seksueelgezond.nl/figuren/ 

Wat zijn de klachten van PVD (provoked vulvodynie)?

De pijnklachten aan de vulva bij PVD worden vaak omschreven als irriterend, brandend, maar ook als schraal, jeukend, drukkend, scherp, stekend en/of prikkend.

De belangrijkste klacht is dat het vrijen pijn doet: als de penis de vagina binnengaat, doet dit pijn aan de vulva, en soms is het toelaten van de penis helemaal niet (meer) mogelijk omdat het te pijnlijk is. Sommige vrouwen geven aan dat, als penetratie ondanks de pijn toch wordt doorgezet, de pijn soms tijdens het vrijen wat afneemt, maar erna (weer) voelbaar wordt, zogenaamde napijn. Ondanks pijn bij gemeenschap gaan vrouwen met PVD er soms toch mee door totdat het uiteindelijk echt niet meer kan, omdat:

  • de huid van de vulva overgevoelig is geworden,
  • de bekkenbodemspieren overmatig aangespannen zijn,
  • de zin en opwinding afgenomen zijn. De voortdurende gedachte om pijn te vermijden maakt dat de vrouw zich minder makkelijk ontspant en zich minder makkelijk kan overgeven aan seksuele prikkels. Uit angst de partner (weer) te moeten teleurstellen, vermijden vrouwen met PVD op den duur soms elke vorm van aanraken, zoals knuffelen, zoenen, of samen bloot zijn.

Wat is de oorzaak van PVD?

Er zijn veel oorzaken onderzocht, maar er is tot nu toe geen duidelijke lichamelijke oorzaak. Soms is er een duidelijk beginmoment, zoals een vaginale schimmelinfectie. Maar bij de meeste vrouwen genezen schimmelinfecties zonder problemen. 

Hoe wordt de diagnose PVD gesteld?

Een arts met ervaring kan de diagnose PVD stellen bij het gynaecologisch onderzoek:

  • er zijn meestal geen duidelijk zichtbare afwijkingen in de vulva maar wel pijnlijke plekjes, die bij aanraken met een wattenstokje de kenmerkende scherpe branderige pijn geven.
  • de bekkenbodemspieren kunnen veel te aangespannen zijn.

Wat is de behandeling van PVD?

De vrouw en haar partner krijgen een aantal tips om de pijn van de vulva en de overspannenheid van de bekkenbodem aan te pakken. Dat betekent meestal een tijdelijk pijn- en dus penetratie verbod. Als de vrouw met een vette zalf de vulva met haar eigen vingers weer kan binnengaan zonder pijn, kan zij haar partner ook laten deelnemen in dit proces. Een seksuoloog kan helpen om dit proces te begeleiden. Zoek in het register van de Nederlandse Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuologie (NVVS) voor een seksuoloog: https://www.nvvs.info/clienten/

Als de vrouw moeite heeft om de bekkenbodemspieren te ontspannen of als er drukpijnlijke plekjes blijven bestaan in de bekkenbodemspieren, kan een bekkenfysiotherapeut helpen. Zoek dan in het register van de Nederlandse Vereniging voor Bekkenfysiotherapie (NVFB): https://nvfb.kngf.nl/Consumenten

Een operatie, waarbij een deel van de huid van de vagina-ingang door de gynaecoloog wordt verwijderd, gebeurt in Nederland nog maar uiterst zelden. Er komt in 2018 een nieuwe richtlijn Vulvodynie van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG): https://www.nvog.nl/kwaliteitsdocumenten/richtlijnen/psychosomatiek/

 

Deze vragenlijst printen en volledig invullen voordat u naar uw eerste afspraak op de vulvapoli gaat. 

Attachments:
Download this file (Vragenlijst vulvapoli.pdf)Vragenlijst Vulvapoli[Vragenlijst Vulvapoli]142 kB

Vulvaire jeuk (jeuk aan de schaamlippen)

Wat is vulvaire jeuk?

Jeuk is een onaangenaam gevoel waardoor je wil krabben. Vulvaire jeuk komt vaak voor en iedere vrouw ervaart soms jeuk aan de schaamlippen. Dit is normaal. Als de jeuk zo hevig is dat u er last van hebt in het dagelijks leven of als de jeuk lang blijft bestaan moet er gezocht worden naar de oorzaak van de jeuk.

Wat is de oorzaak?

Er wordt meestal gedacht dat jeuk aan de schaamlippen veroorzaakt wordt door een vaginale schimmelinfectie (candida). Dit kan inderdaad de oorzaak zijn maar er zijn ook andere oorzaken zoals:

  • Huidziekten, zoals eczeem, psoriasis, en lichen sclerosus.
  • Irritatie door zweet, strakke kleding, of verzorgingsproducten.
  • Irritatie door andere genitale infecties.

Zijn er afwijkingen aan de vulva te zien?

Soms is er niets te zien aan de huid. Afhankelijk van de oorzaak van de jeuk kan er verkleuring van de huid zijn: rood, wit of bruin. Het huidoppervlak kan glad zijn, maar ook droog en schilferend, of juist vochtig. Door krabben en wrijven, of door een huidziekte, kan de huid ook dikker worden. Als u eenmaal gaat krabben en de huid blijft jeuken dan kun je in een neerwaartse jeuk-krab spiraal terecht komen. Dat wil zeggen dat u door de jeuk gaat krabben, en dat door het krabben de jeuk weer toeneemt. Ook al zou het lukken om overdag niet te krabben dan gebeurt dit toch nog vaak tijdens de slaap. Door veel krabben kan de huid stuk gaan, een beetje bloeden en er kunnen pijnlijke wondjes ontstaan.

Hoe vind ik de oorzaak van de jeuk?

Het is belangrijk om een arts te raadplegen zodat de oorzaak kan worden gezocht. Het is belangrijk dat u uw symptomen meldt. Ook als uw partner en/of huisgenoten klachten hebben. Soms is direct bij onderzoek van de huid al duidelijk wat de oorzaak is. Soms zal er een kweek worden gedaan (met een wattenstokje), of worden er huidschilfers afgeschraapt om te zoeken naar een infectie. Soms is een huidbiopsie nodig om de oorzaak te achterhalen of bevestigen. Hierbij wordt na een plaatselijke verdoving een heel klein stukje huid weggehaald om onder de microscoop te bekijken. En soms worden andere testen gedaan (gerichte kweken op soa’s, bloed of plakproeven) om soa’s of overgevoeligheden uit te sluiten.

Hoe word ik behandeld?

De behandeling hangt af van de oorzaak. Ga, als de behandeling niet werkt, terug naar uw arts. 

Wat kan ik zelf nog doen?

  • Stop zelf-gekochte crèmes en zalven en ga naar uw arts.
  • Vermijd strakke kleding.
  • Draag lichte katoenen ondergoed.
  • Gebruik liever geen zeep. Dit droogt de huid te veel uit en beschadigt de huid.
  • Gebruik geen geparfumeerde sprays of reinigingsproducten.
  • Gebruik witte ongeparfumeerd wc-papier.
  • Probeer ongeparfumeerd wasmiddel. En gebruik geen wasverzachters.
  • Slaap niet onder een te warm dekbed, door warmte neemt de jeuk toe.
  • Droog uzelf niet te ruw af, deppen met een handdoek is beter.
  • Verwissel verbandmateriaal regelmatig.

 

 

Vaginale afscheiding (fluor vaginalis)

Veranderde afscheiding is een veel voorkomend probleem. De normale vaginale afscheiding bestaat uit allerlei bacteriën, waaronder de Lactobacillus, die lactaatzuur produceert. Hierdoor ontstaat in de vagina een 'zuur' milieu waarin normale bacteriën zich goed kunnen ontwikkelen en waarin bescherming wordt geboden tegen vreemde bacteriën. Ook schimmels (bijvoorbeeld candida) kunnen in lage aantallen in de vagina voorkomen zonder klachten te veroorzaken.

Wat is de oorzaak?

De hoeveelheid normale vaginale afscheiding kan toenemen, bijvoorbeeld rondom de eisprong, of in de zwangerschap. Sommige vrouwen vinden dit vervelend. Deze toename in afscheiding is normaal en wordt veroorzaakt door veranderingen in hormoonspiegels.

Factoren die de normale vaginale zuurgraad kunnen verstoren zijn suikerziekte, gebruik van antibiotica, slechte hygiëne of juist veel zeepgebruik en infecties. Ook in de zwangerschap veranderd de zuurgraad van de vagina waardoor schimmels vaak voorkomen.
Toegenomen vaginale afscheiding komt meestal van de baarmoederhals of de vagina en moet worden onderzocht op infecties. De meest voorkomende oorzaken van toegenomen vaginale afscheiding zijn schimmelinfectie (candida), bacteriële vaginose of Trichomonas.

Een schimmelinfectie geeft meestal de volgende klachten: toegenomen afscheiding, branderigheid bij plassen, vulvaire jeuk en pijn bij het vrijen. Karakteristiek is de brokkelig-witte (kwarkachtige) afscheiding, die niet stinkt. Een schimmelinfectie is geen seksueel overdraagbare aandoening en kan goed worden behandeld. Een candida infectie bij meisjes vóór de eerste menstruatie of bij vrouwen na de overgang is zeldzaam.
Bacteriële vaginose wordt veroorzaakt door het voorkomen van overmatig veel normale bacteriën. Als een 'rotte-vis' lucht wordt waargenomen is dit meestal een bacteriële vaginose. Bacteriële vaginose is geen seksueel overdraagbare aandoening en wordt behandeld met antibiotica.
Trichomonas veroorzaakt jeuk of irritatie, met name bij plassen, en geelgroene afscheiding. Het is een seksueel overdraagbare aandoening, die wordt behandeld met antibiotica.

Er zijn ook een aantal soa’s die afscheiding kunnen geven, deze kunnen aan het licht komen in de afgenomen kweken.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt meestal gesteld bij het gynaecologisch onderzoek soms samen met microscopisch onderzoek. Voor dit onderzoek wordt meestal wat afscheiding uit de vagina of van de baarmoedermond afgenomen met behulp van een kweekstokje (wattenstaafje).

Behandeling

Als er sprake is van normale afscheiding hoeft dit niet behandeld te worden. Wanneer de verandering in afscheiding komt door een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) moet soms ook uw (seksuele) partner worden onderzocht en mee behandeld. Veel wassen, vaginale douches en het gebruik van inlegkruisjes kunnen de vaginale afscheiding verergeren en/of in stand houden.