Inloggen voor leden

Wat is lichen planus?

Lichen planus is een ontstekingsreactie in de huid, die meestal een jeukende uitslag veroorzaakt bestaande uit paarsrode bultjes. Deze bultjes zijn vaak aanwezig op de armen (bijv. binnenzijde polsen) en benen (bijv. enkels). Ook worden betrekkelijk vaak afwijkingen gezien ter plaatse van het mondslijmvlies (vooral bij vrouwen), bestaande uit witte streepjes op het wangslijmvlies bij de kiezen en soms rood en makkelijk kwetsbaar tandvlees. Er kunnen óók afwijkingen aanwezig zijn ter plaatse van de schaamlippen (ingang vagina) en de vagina zelf. Dit komt minder vaak voor. De meeste patiënten met een vulvaire lichen planus zullen ook in de mond tekenen vertonen van lichen planus (maar hebben daar lang niet altijd last van).

 

Wat is de oorzaak van lichen planus?

De oorzaak van lichen planus is niet bekend. Wat we wèl weten is dat het (waarschijnlijk) niet wordt veroorzaakt door infecties, hormonale veranderingen of ouder worden. Er lijkt sprake te zijn van een probleem met het afweersysteem van het lichaam: het systeem is 'overactief' waardoor stoffen vrijkomen die een (soms ernstige) ontsteking veroorzaken in de huid of ter plaatse van de genitaalstreek. Deze reactie wordt wel aangeduid als een 'autoimmuun-reactie'. Het is niet bekend waarom de afwijkingen op bepaalde plekken wèl optreden en ergens anders niet. Het is belangrijk zich te realiseren dat lichen planus niet besmettelijk is en niet naar de partner kan worden overgedragen.

Wat zijn de klachten van een vulvaire lichen planus en wat is er te zien?

  • pijnlijkheid, branderigheid en een 'rauw' gevoel komen veel voor (klachten treden vooral op bij plassen en bij seks)
  • in het typische geval is er aan de binnenzijde van de kleine schaamlippen en/of de ingang van de vagina een glanzend rood gebied zichtbaar: dat is de plaats waar de pijnklachten worden ervaren
  • zeker bij langer bestaande gevallen kan de normale structuur van de vulva veranderen: de kleine schaamlippen kunnen verdwijnen en vaak is de clitoris niet langer meer zichtbaar (hij is er nog wel!)
  • als ook het slijmvlies van de vagina bij het proces is betrokken, dan kan seks pijnlijk zijn, met bloedverlies gepaard gaan of zelfs helemaal onmogelijk zijn; in bijzondere gevallen is sprake van een min of meer dichtgroeien van de vagina: in een dergelijk geval is het niet mogelijk om een gynaecologisch onderzoek (bijv. met een speculum) uit te voeren

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Artsen die ervaring hebben met het ziektebeeld kunnen aan de hand van het huidbeeld doorgaans de diagnose stellen. Ter plaatse van de vulva is het vaak wat lastiger: dat heeft te maken met het feit dat lichen planus hier veel minder vaak voorkomt. Veel artsen hebben er dus weinig of géén ervaring mee. De diagnose wordt vaak bevestigd door het afnemen van een klein stukje huid (huidbiopt) onder plaatselijk verdoving. Dit wordt naar het laboratorium gestuurd voor nader onderzoek.

Hoe wordt lichen planus behandeld?

Er bestaat niet echt een definitieve behandeling voor lichen planus. In geval van een lichen planus op de gewone huid (bijv. enkels en polsen) zal de aandoening vaak binnen ongeveer een jaar vanzelf overgaan. Het enige wat er dan soms moet worden gegeven is een crème of zalf om eventuele jeukklachten zoveel mogelijk te kunnen bestrijden. In het geval van een vulvaire lichen planus is de situatie helaas wat minder rooskleurig: hier is een behandeling vaak moeizaam. Een behandeling met sterk werkende corticosteroid-bevattende zalven moet in elk geval worden geprobeerd. Ook kan een behandeling worden geprobeerd met lokale middelen die de afweer onderdrukken (bijv. een zalf die ook wordt gebruikt bij de behandeling van eczeem). Het resultaat van al die behandelingen is helaas niet goed te voorspellen en vaak nogal teleurstellend. Lichen planus van het genitale gebied heeft een vaak wat wisselend beloop, dat helaas nauwelijks is te beïnvloeden door de behandeling.

Waar moet ik op letten?

Omdat lichen planus een chronische ontsteking is, is er een iets verhoogd risico (ongeveer 2%) op het optreden van een kwaadaardige afwijking ter plaatse van het aangedane gebied (met name de vulva). Alle plekjes die groter worden moeten worden gemeld, zeker als bijv. ook sprake is van bloedverlies dat nog niet eerder was opgetreden. Regelmatige controle (bijv. 1-maal per 6 maanden) is aan te raden.

Meer info.

www.issvd.org

www.huidarts.info

www.lichenplanus.nl

www.dermnetnz.org