Inloggen voor leden

De oorzaak.

Herpes genitalis wordt veroorzaakt door een infectie met herpes simplex virus (HSV). Er bestaan 2 types, te weten herpes simplex virus type 1 (HSV-1) en herpes simplex type 2 (HSV-2). HSV-2 is de meest voorkomende oorzaak van herpes genitalis. HSV-1 is vooral bekend als oorzaak van de zogenaamde 'koortslip', ook wel 'koortsuitslag' genoemd. Het type 1 virus lijkt echter toenemend de oorzaak te zijn van herpes genitalis, doorgaans als gevolg van contact tussen de mond en de geslachtsdelen (orogenitale seks).

 

Komt herpes genitalis vaak voor?

Ja. In Nederland is ongeveer 20-30% van de volwassenen geïnfecteerd met HSV-2. Dat wil niet zeggen dat al deze personen last hebben van herpes. Meer dan de helft van deze geïnfecteerden heeft géén last van herpes. We noemen dat een 'asymptomatische' infectie. Herpes behoort tot de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen (soa). Herpes genitalis komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Hoe wordt herpes genitalis overgebracht?

De overdracht gebeurt door nauw lichamelijk, meestal seksueel, contact met een besmette partner. Deze partner is zelf meestal niet op de hoogte van het feit dat hij/zij een herpes-infectie heeft ter plaatse van de geslachtsdelen of de mond.

Wat zijn de klachten en verschijnselen van een herpes genitalis?

Dat hangt ervan af. Als het om een eerste contact met het herpesvirus gaat, dan kunnen er ernstige klachten bestaan, bijvoorbeeld (en dat is vooral bij vrouwen het geval) zéér veel pijn bij het plassen. Deze pijn is soms zó ernstig, dat plassen zo lang mogelijk wordt uitgesteld. Bij lichamelijk onderzoek worden in zo'n geval talrijke pijnlijke plekjes (zweertjes) gezien ter plaatse van de schaamlippen en bij de ingang van de schede.
Vaak is er ook sprake van een toegenomen afscheiding, dit als gevolg van een herpes-infectie ter plaatse van de vagina en de baarmoedermond. Bij een eerste infectie kunnen lymfklieren in de lies sterk opgezwollen en pijnlijk zijn. Vaak is er een wat grieperig gevoel. Als sprake is van een herhaalde (recidief) infectie, dan zijn de klachten doorgaans véél minder uitgesproken. Het aantal zweertjes is kleiner en vaak zijn deze in een groepje bij elkaar gelegen. Opvallend is dat de herhaalde aanvallen vaak op ongeveer dezelfde plaats optreden.

Hoe wordt een herpes-aanval uitgelokt?

Dat is niet bij iedereen hetzelfde. Soms is er helemaal geen duidelijk uitlokkend moment. Van een aantal omstandigheden weten we dat deze een aanval kunnen uitlokken.

stress en vermoeidheid
ziekte (met name een virusinfectie, zoals griep)
menstruatie
operaties (is eigenlijk óók een vorm van 'stress')

Hoe vaak komt de herpes-aanval terug (recidieven)?

Dat hangt sterk af van het type HSV waarmee iemand is geïnfecteerd. HSV-2 infecties recidiveren bij het merendeel (90%) van de geïnfecteerden in het eerste jaar na de infectie, vaak al na een aantal maanden. In geval van een genitale infectie met HSV-1 is het optreden van recidieven een veel minder groot probleem: het aantal recidieven (als deze al optreden) is aanzienlijk lager.

Als ik een koortslip heb, kan ik dan óók nog herpes genitalis krijgen?

Jazeker, dat kan. Wel is het zo dat een eerste contact met HSV-2 dan doorgaans tot wat minder uitgebreide/ernstige klachten leidt. Er is als het ware een 'gedeeltelijke' bescherming.

Hoe wordt de diagnose 'herpes genitalis' gesteld?

Bij een eerste/uitgebreide aanval (véél zweertjes/véél pijn) is de diagnose op basis van het huidbeeld met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid te stellen. Echter, het is verstandig om ook in dergelijke gevallen aanvullend onderzoek te doen naar de aanwezigheid van herpes simplex virus. Dat kan op een heel eenvoudige manier: met een wattenstokje wordt wat materiaal afgenomen van de zweertjes. Dat is pijnlijk maar duurt gelukkig maar kort. Bij een herhaalde (recidief) aanval is het beeld vaak niet zo duidelijk. Het aantonen van het virus is het definitieve bewijs dat sprake is van herpes genitalis. Herpes is nog steeds een beladen begrip, dus bij het stellen van de diagnose moet men zorgvuldig te werk gaan. Als bekend is welk type virus aanwezig is, is het makkelijker om een voorspelling te doen over het mogelijke verdere beloop, met name m.b.t. de recidieven. In bepaalde gevallen kan het nuttig zijn om bloedonderzoek te doen naar antistoffen tegen HSV. Op die manier is betrouwbaar aan te geven of iemand in het verleden werd besmet met HSV en met welk(e) type(n). Zo'n test is bijv. nuttig als sprake is van een zwangere die een partner heeft die een recidiverende herpes genitalis heeft, maar zelf hiermee niet bekend is. Bij afwezigheid van HSV-antistoffen loopt de zwangere een risico tijdens de zwangerschap met HSV te worden besmet en moeten adviezen worden gegeven om de kans op besmetting zoveel mogelijk te verkleinen.

Wie kan herpes genitalis krijgen?

Iedereen die seksueel actief is. Zoals al eerder genoemd lopen vrouwen een verhoogd risico om herpes op te lopen. Ook personen met een verminderde afweer (bijv. door het gebruik van bepaalde medicijnen of bij een vergevorderde hiv-infectie) lopen méér risico.

Hoe wordt herpes genitalis behandeld?

Er bestaat géén definitieve behandeling voor herpes genitalis, maar de verschijnselen kunnen wèl worden behandeld. Bij een eerste infectie is het daarom van groot belang dat er zo snel mogelijk wordt begonnen met het innemen van bepaalde medicijnen. De klachten zullen dan snel minder worden. Als er sprake is van vaak (bijv. 6-maal per jaar of vaker) optredende herhaalde aanvallen kan een doorlopende behandeling resultaat hebben: vaak is het mogelijk om het aantal aanvallen hiermee drastisch te verminderen. Medicijnen die hierbij meestal worden gebruikt (meestal in de vorm van tabletten) zijn: valaciclovir, aciclovir en famciclovir.

Wat moet ik mijn partner vertellen als ik herpes heb?

Eerlijkheid duurt het langst. Als u een nieuwe partner heeft kunnen maatregelen worden genomen om te voorkómen dat deze partner wordt besmet, bijv. door het consequente gebruik van condooms. Als er sprake is van een al langer bestaande relatie is er een redelijk grote kans dat uw partner óók met HSV is besmet. Bij onzekerheid hierover kan de bovengenoemde HSV antistoftest uitkomst bieden.

Wat te doen als iemand die herpes heeft zwanger is?

Herpes genitalis tijdens de zwangerschap kan in uitzonderingsgevallen aanleiding geven tot miskraam of vroeggeboorte, maar gelukkig is dat maar zelden het geval. De meeste vrouwen krijgen gezonde baby's. Het risico voor de baby is het grootst als er 4-6 weken voor de bevalling sprake is van een eerste infectie met HSV: in een dergelijk geval heeft de moeder nog niet voldoende antistoffen ontwikkeld om het kind te beschermen. Dan zal meestal een keizersnede worden uitgevoerd. Het risico van herhaalde aanvallen (óók tijdens de bevalling) is klein. Een eerste aanval van herpes genitalis tijdens de zwangerschap moet op dezelfde wijze worden behandeld als bij niet zwangere vrouwen.

Hoe kan ik mijzelf beschermen tegen herpes genitalis?

vermijd seksueel contact met iemand die zweertjes heeft ter plaatse van de lippen en/of de penis
als sprake is van herhaalde aanvallen kan de geïnfecteerde partner dagelijks medicatie innemen, om op die manier het risico van overdracht zoveel mogelijk te verminderen (het risico wordt weliswaar kleiner maar is niet nul)

Meer info.

www.issvd.org

www.herpesalliance.org

www.soaaids.nl